Warszawa, maj 2005 r.
 INSTYTUT TECHNIKI BUDOWLANEJ - ZOŚ
 dr  Andrzej Obmiński

 
  TECHNICZNE ASPEKTY BEZPIECZNEGO UŻYTKOWANIA WYROBÓW ZAWIERAJĄCYCH AZBEST

1.  Rodzaje wyrobów  zawierających azbest

W Polsce, liczebnie dominującymi w budownictwie wyrobami zawierającymi azbest są stosunkowo mało pylące, a więc względnie niezbyt niebezpieczne wyroby azbestowo-cementowe: elewacyjne i pokryć dachowych. Korzystnym jest fakt ich zastosowania przede wszystkim na zewnątrz obiektu, co skutkuje ograniczonym przenikaniem pyłów uwalnianych z tych wyrobów do wnętrza budynków. Problemem jest fakt ich nieuchronnego, powolnego starzenia się, prowadzący do coraz gorszego stanu technicznego tych wyrobów oraz ich ilość i powszechność zastosowań, stwarzająca problemy w utylizacji odpadów . Ogółem w skali kraju jest to 15.466 tyś. - ton, w tym 14.866 tyś. ton płyt azbestowo - cementowych o powierzchni ok. 1,5 mld. m2 i 600 tyś. ton rur azbestowo cementowych. Według danych Ministerstwa Gospodarki na samo województwo Mazowieckie przypada 2.961.672 t. wyrobów (docelowo odpadów) budowlanych z udziałem azbestu. Województwa Polski Płd. mogą szacunkowo posiadać 0, 1 -1 mld t. wyrobów .

Wyroby zawierające azbest klasyfikuje się pod względem spoistości  albo odporności na uszkodzenia mechaniczne, wywołujące emisję pyłów azbestu do powietrza. Przekłada się to jednocześnie na zagrożenie pyłem azbestowym i możliwość bezpiecznego użytkowania tych wyrobów. Wyróżniamy  więc  wyroby „twarde” albo „niekruche  ”, odporne na próbę kruszenia w palcach np. wyroby azbestowo- cementowe (płyty płaskie prasowane, stosowane jako elewacyjne, lub okładzinowe w systemach dociepleń budynków wełną mineralną lub styropianem, pokrycia dachowe płytami falistymi - tzw. „ eternit”, płytki KARO - stosowane jako elewacyjne lub pokrycie dachów, rury kanalizacyjne i  wodociągowe azbestowo  - cementowe). Wyroby te zawierają  13 - 20 % wag. azbestu i posiadają gęstość objętościową powyżej 1000 kg/m3.

Drugą grupę wyrobów stanowią wyroby „miękkie ” albo „ kruche ”, dające się kruszyć w palcach, łatwo ulegające destrukcji mechanicznej, powodujące z zasady duże poziomy zanieczyszczeń powietrza przy pracach związanych z ich zabezpieczeniem lub demontażem. Posiadają one zawartość ok. 30 - 90 % wag azbestu i gęstość obj. poniżej 1000 kg/m3. Przykładami takich wyrobów są izolacje azbestowe w postaci sznurów, mat, płótna, tektury  azbestowe, stosowane najczęściej w technikach cieplnych, ciepłownictwie  w przemyśle energetycznym itp.  

Z dość powszechnych wyrobów budowlanych, zawierających azbest najbardziej zagrażające użytkownikom i wykonawcom prac demontażowych   wymienić należy wyroby „miękkie”:

• płyty sokalitowe (zawartość ok. 20-25% azbestu chryzotylowego) - płyty „miękkie" o gęstości objętościowej <1000 kg/m3 - wyrób dawnego NRD, stosowany do zabezpieczeń ogniochronnych konstrukcji stalowych oraz jako materiał okładzinowy w niektórych ściankach działowych i sufitach podwieszonych budynków „Lipsk" i „Berlin", oraz w innych konstrukcjach niesztywnych. Materiał ten stosowany też był w elementach przewodów wentylacyjnych, klap przeciwpożarowych w budynkach użyteczności publicznej w latach 70-tych i 60-tych oraz w budownictwie przemysłowym;
• sznury izolacyjne z azbestu chryzotylowego oraz sznury bawełniane z włókien szklanych zawierających domieszkę azbestu chryzotylowego (stosowane w instalacjach ciepłowniczych, izolacjach cieplnych rurociągów pary, odwodnieniach pary, izolacjach ogniochronnych rurociągów z paliwem płynnym) - stosowane też w budownictwie i instalacjach przemysłowych;

zestarzałe lub ( i ) uszkodzone wyroby „twarde”:

• płyty faliste azbestowo-cementowe, stosowane do pokryć dachowych w niskiej zabudowie także i w obiektach przemysłowych zawierające ok. 13% azbestu chryzotylowego  (lub  we  wcześniejszych  wyrobach  10%  azbestu chryzotylowego i 3% azbestu krokidolitowego) - stanowią zagrożenie jeśli są   uszkodzone powierzchniowo wskutek wypłukiwania cementu, uszkodzone , charakteryzujące się „wypłukanym” spoiwem cementowym z zewnętrznej powierzchni, także płytki KARO (skład j.w.)

 Mniejszą emisją pyłów charakteryzują się :
płyty płaskie prasowane azbestowo-cementowe, stosowane jako elewacja lub w systemach dociepleń, także jako element osłonowy ścian warstwowych typu PŻW 3A, PW 3A itp., stosowano w latach 70 i 80 w lekkim budownictwie przemysłowym.

... CAŁOŚĆ DOKUMENTU W PLIKU PONIŻEJ - FORMAT PDF